Hangi Davranışlar Mobbinge Girer?
Mobbing, basitçe söylemek gerekirse, iş yerinde ya da herhangi bir sosyal ortamda bir kişiye sistematik olarak yapılan psikolojik saldırılardır. Ama nedir mobbing? Kimisi için “az biraz gıcıklık”tır, kimisi içinse “hayatını mahveden bir deneyim”. Arada bir fark var, tabii! Mobbing denince aklınıza direkt olarak şefinize ya da patronunuza karşı bir şeyler gelmesin. O kadar basit değil. Mobbing, çeşitli davranışlar silsilesinin birleşiminden ibarettir ve bazen farkında bile olmadan mobbing yapabiliyoruz. Hem de öyle doğal bir şekilde ki, gözümüzün önünde.
Şimdi, gelin bu konuda ne düşündüğümü açıklayayım, ama tabii biraz cesur ve eleştirel bir bakış açısıyla. Mobbing’i konuşurken sadece “bu kötü bir şeydir” diyip geçmekle iş bitmez, onun altını kazıyacağız.
Mobbinge Giren Davranışlar
Öncelikle şunu netleştirelim: Mobbing, tek bir davranışla sınırlı değildir. Birçok küçük ve sinsice yapılan hareketin toplamı, bir kişinin hayatını kabusa çevirebilir. Ama evet, bazı davranışlar kesinlikle mobbing sınırlarını aşar. Mesela:
1. Sürekli Yalnız Bırakmak
İçeriye girdiğinizde herkesin sesini kesmesi, toplantılara katılmanıza engel olunması, arkadaşlarınızın sizi dışlaması… İşte bu tip bir şey, mobbingin klasik örneklerinden biri. Kimi zaman “ya işte herkesin kendi işine yoğunlaşması lazım” denir, ama aslında bir kişi sürekli yalnız bırakılıyorsa, bu mobbing değildir de nedir? Toplantıdan dışlanmak, sosyal hayatta dışlanmak… Tüm bu “unutulmalar” bir tür psikolojik işkenceye dönüşebilir.
2. Sürekli Eleştiri ve Küçümseme
Eleştirinin dozu önemli. Kritik yapılıyor diye herkes mobbing yapmıyor, ama biri size sürekli “Bu işi beceremiyorsun, senin yüzünden işler aksıyor” diyorsa, bu artık sadece yapıcı eleştiri olmaktan çıkar. Burada kişisel bir saldırı vardır. İnsanlar hatalarını görmek isteyebilir, ama her hatada yerin dibine sokulmak, insanı bir süre sonra gerçekten savunmasız bırakır. Aynı zamanda güvensizlik yaratır, ki bu da bir insanın psikolojisini en çok zorlayan durumlardan biridir.
3. Sosyal Medyada Alay Etme
Sosyal medya üzerinden yapılan mobbing çok yaygın. “Beni etiketlememiş, adımı yazmamış” diye küçücük bir şeyin bile derin yaralar açabileceğini anlayamayan insanlar var. Hele bir de sürekli sizi alay konusu yaparak paylaşımlar yapılıyorsa, bu resmen bir psikolojik savaş açmaktır. Hani, “ahh baksana, herkesin resmini paylaşmışlar, seninki yok” gibi bir espri yapılıyor ya, işte o espri, bazen normalden çok daha fazla acıtır.
4. Aşağılayıcı Konuşmalar ve Yorumlar
Bazen insanlar kötü niyetle değil, belki de bilmiyorlar ama hala aşağılayıcı yorumlar yapabiliyorlar. “Biraz daha güçlü olsan ya!” “Hadi ya, ne kadar da zayıfsın, şunu da yapamıyorsun”… İşte bunlar aslında masum gibi görünen ama çok zararlı cümleler. Bunu her gün duyarsanız, zamanla kendinize olan güveniniz sarsılabilir. Kişisel alanda yapılan küçük sarkastik şakalar, uzun vadede büyük bir etkisi olabilir.
5. Fiziksel Taciz ya da Tehditler
Bu, gerçekten kabul edilemez bir davranış. Mobbing deyince çoğu zaman sadece psikolojik bir saldırı düşünülse de, fiziksel taciz ya da tehditler de mobbingin en korkutucu şekillerinden biridir. Sadece psikolojik baskı değil, fiziksel bir tehdit ya da küçük bir itiş-duruş, bu tarz davranışlar da aynı şekilde kişiyi travmatize edebilir.
Mobbing’in Zayıf Yönleri: Sadece Şikayet Etmek Yeterli mi?
Evet, mobbing son derece ciddidir, fakat sosyal medya ve iş dünyasında sürekli bir şikayet kültürü oluştu. O kadar çok “mobbing yapılıyor” diye haykıran var ki, bazen gerçekten neler olup bittiğini anlamakta zorlanıyoruz. Her eleştiri, her “sana karşı davranış” mobbing değildir. Kişisel olarak güçlü olmalı, her olayı mobbing olarak nitelendirmemeliyiz. İnsanlar bazen sadece stres altındadır ya da farklı durumlarla boğuşuyordur. Duygusal zekâ bu noktada önemli.
Ayrıca, her şey sadece şikayetle düzelir mi? Mobbing’in önüne geçmek için sadece şikayet etmek, bazen de çözüm sağlamaz. İşyerlerinde ya da okullarda daha etkili politikalar ve eğitimler olmalı. Bununla birlikte, kendi sınırlarımızı çizmek, gerektiğinde durumu net bir şekilde açıklamak da çok önemli.
Sonuç: Mobbinge Karşı Ne Yapabiliriz?
Şimdi soruyorum, bu saydığım davranışlar gerçekten mobbing sayılır mı, yoksa biraz da bize mi bağlı? Bir kişiye gerçekten zarar veriyor muyuz, yoksa kendi güvensizliklerimizi mi başkalarına yansıtıyoruz? Mobbing bir suç, evet ama bazen insanlar kendi kabuklarını kırmakta zorlanır. Peki, ya siz? Hangi davranışın mobbing olduğunu düşünüyorsunuz? Kendinize sormanız gereken soru şu: Sizin davranışlarınız bir başkasına zarar veriyor mu?
Eğer veriyorsa, bir adım geri atmakta fayda var.