Dışlama Neden Olur? Bir Günün İçindeki Yalnızlık ve Anlam Arayışı
Bugün bir arkadaşımın sosyal medyada paylaştığı bir yazı dikkatimi çekti. Yazısının başında, “Bazen insan kendini dışlanmış hisseder, hiç kimse ona yer vermez gibi gelir,” diyordu. Bu, aklıma takıldı. Dışlanmak, gerçekten de hepimizin hayatında bir şekilde yer etmiş, ama çoğu zaman konuşmadığımız bir konu. Herkesin deneyimi farklıdır, ama yine de bu hissiyatın ortak noktaları var. Peki, dışlama neden olur? Hangi duygular bu durumu besler? Kendimizi dışlanmış hissettiğimizde, hangi kırılganlıklar açığa çıkar?
Dışlama, Geçmişten Bugüne: İnsan İhtiyacı Olarak Kabul ve Aidiyet
İstanbul’da bir ofiste çalışırken, insanlar arasında ne kadar çok ince sosyal denge olduğunu fark ediyorum. Gündüzleri, o yüksek ofis binalarının içinde, bazen ben de dışlanmış hissediyorum. Mesela bir toplantıya katılıp, herkesin birbirine “iyi ki geldin” dediği bir ortamda, ben hala köşede yalnız kalabiliyorum. Bunu yalnızca bir ofis kültürü meselesi olarak görmüyorum, aslında insanın içsel bir ihtiyacı olduğunu düşünüyorum: Aidiyet.
Hepimiz bir yere ait olmak, bir grubun parçası olmak isteriz. Küçükken, oyun saatlerinde bile kimse dışlanmak istemezdi. Çocukken arkadaşlarınız arasında, “Ben de gelmek istiyorum” dediğinizde, birinin sizi kenara çekmesiyle yaşadığınız o his, aslında dışlanmanın temellerini atıyor. Zamanla bu hisler daha karmaşık hale gelir. Çocukluk arkadaşlarınızdan sonra, okulda ya da iş hayatında da aynı kaygıları taşımaya başlarsınız. “Neden bu toplantıya çağrılmadım?” diye sorarsınız. “Neden bu grupta değilim?” diye geçer aklınızdan.
Dışlanmak, Nedir ve Nasıl Hissedilir?
Dışlama, temelde bir gruba, bir çevreye, bir topluluğa ait olamamak, o çevrede yer bulamamak anlamına gelir. Bazen birinin sadece sessiz kalması, sizi dışlanmış hissettirebilir. Bir arada olduğunuz arkadaş grubunda kimse size göz ucuyla bile bakmıyorsa, o an o grubun dışında kalmış gibi hissedersiniz. Ve bu his, o kadar derindir ki, sadece dışarıda kalmadığınızı, aynı zamanda orada bir yere sahip olmadığınızı düşünmeye başlarsınız.
Mesela, bir hafta sonu arkadaşlarımla buluşmaya karar verdik. Toplanacağımız yeri seçerken, bir arkadaşımızın önerisi genellikle kabul görürdü. Ama bir gün, hiç kimse teklifimi dikkate almadı. O kadar doğal bir şekilde dışarıda kaldım ki, ilk başta fark etmedim. Ama sonra, gözlerimdeki o küçük sızı büyümeye başladı. O an, dışlanmak ne demek, bir kez daha hissettim. Geriye yaslanıp “Bir nedenim olmalı mı, neden bir şey söylemedim?” diye kendime sordum. Bazen, basit bir sessizlik bile dışlanmanın belirtisi olabilir.
Modern Dışlama: Teknolojinin Rolü ve Sosyal Medya
Bugün, sosyal medyanın dünyasında da benzer bir durum söz konusu. Hepimiz o “beğeniler”i bekliyoruz, o yorumları istiyoruz. Bazen, bir fotoğrafın altındaki bir yorum ya da paylaşıma gelen beğeniler bile kendimizi bir yere ait hissetmemizi sağlıyor. Sosyal medya, dışlanma hissini farklı bir boyuta taşıdı. Birinin paylaştığı bir hikayeyi gördüğümde, “Ben niye burada değilim?” sorusu aklıma geliyor. Hani o paylaşımlarda, “Biz burada toplanıyoruz, katılmak ister misin?” diye yazıyordur ama siz çağrılmamışsınızdır. Bu tür küçük dışlanmalar, insanın kendisini değerli hissetme ihtiyacıyla doğrudan ilişkilidir.
Gündelik hayatımızda sosyal medyada kendimizi daha fazla yalnız hissettiğimizde, çoğu zaman dışlanmış olma düşüncesi de aklımıza gelir. Sosyal medyanın sunduğu “görünürlük” sayesinde, birinin bizi görmemesi, bir grup içinde yer almamamız, aslında bizde yalnızlık ve aidiyet eksikliği hissi yaratır. Benim için, her sabah bir kafede kahve içerken sosyal medyadaki paylaşımlarını kontrol etmek, dışlanma hissini hafifletmek gibi bir şeydir. Ama bir tık uzaklaşınca, sosyal medya da dışlamanın bir başka aracı olabilir.
Dışlama Neden Olur? Sonuçlar ve Kırılganlıklar
Dışlama, insanın ruh halini etkileyebilir ve çoğu zaman kimse bu duyguyu açıkça dile getirmez. Bu nedenle, dışlanmış hissetmek, bazen yalnızca duygusal bir rahatsızlık değil, aynı zamanda bir güven sorunu da yaratabilir. Benim hayatımda da, bazen dışlanmak, daha büyük bir güven eksikliği duygusuyla birleşiyor. Hani, “Ya her şey burada bitti mi?” dediğiniz anlar vardır ya, işte o anlarda, dışlanma korkusu her şeyin önüne geçer.
Yalnız olmadığımı, bunun birçok insanın yaşadığı bir şey olduğunu fark ettiğimde biraz daha rahatladım. Ama gerçekten de dışlanmanın ne kadar can acıtıcı olduğunu deneyimlediğinizde, bunun hayatınıza nasıl etki edebileceğini daha iyi anlayabiliyorsunuz. Bu yüzden, bazen insanlara bir adım daha yaklaşmak, küçük bir ilgi göstermek gerçekten önemli. Çünkü hepimiz bir şekilde başkalarının onayını arıyoruz. Ve belki de dışlama, bunu kaybetmekten korkmamızla alakalıdır.
Geleceğe Bakış: Dışlanmaya Karşı İçsel Güç ve Empati
Bundan sonraki hayatımda, dışlanma korkusuyla daha bilinçli mücadele etmeyi planlıyorum. Ve belki de gerçek gücün, kendimizi başkalarından ayrı, sadece kendi içimizde bulmamız gerektiğini öğreneceğiz. Dışlanmanın etkilerini hissettiğimizde, belki de başkalarına bir el uzatmak, onları anlamak daha kolay olacaktır. Dışlama neden olur? Belki de bu, bir insanın yalnızca kendi korkularıyla yüzleşmesidir. Ve belki de en önemli soru, “Bunu ben de yapıyor muyum?” olmalıdır.