Asado Hangi Etten Yapılır? Toplumsal Cinsiyet, Çeşitlilik ve Sosyal Adalet Perspektifinden Bir Bakış
Asado… Bu kelime aklınıza ne getiriyor? Bir arkadaşımın evinde, yaz akşamlarında yapılan büyük bir mangal partisini mi? Yoksa Arjantinli bir ailenin, geleneksel bir asado hazırlığına dair yoğun, dumanlı bir mutfak sahnesini mi? Asado, Güney Amerika’nın önemli yemek kültürlerinden biri olarak, sadece bir yemek değil, aynı zamanda bir sosyal deneyim, bir kutlama, bir kimlik meselesidir. Ama bir yandan da, “Asado hangi etten yapılır?” sorusu, bir takım toplumsal cinsiyet ve sosyal adalet meselelerine de işaret ediyor. Ve belki de, burada düşündüğümüzden çok daha derin bir anlam yatıyor. Gelin, sokakta, işyerinde ve hayatın her köşesinde gördüğümüz şeyleri de göz önünde bulundurarak, asado kültürünü ve hangi etten yapıldığını biraz daha yakından inceleyelim.
Asado ve Et: Bir Gelenek ve İhtiyaç
Asado denildiğinde, genellikle et akla gelir. Hangi etten yapılır? Etin en yaygın kullanılan türü, sığır etidir. Ama sadece sığır eti değil, aynı zamanda kuzu, domuz ve tavuk da asado’da sıkça yer bulur. Bu, genellikle ailenin büyüklüğüne, yerel geleneklere ve bireysel tercihlere göre değişir. Asado’nun kültürü, etin hazırlanışında olduğu kadar, etrafındaki insanların birlikte zaman geçirmesinde de önemli bir yer tutar. Ancak asado’nun, özellikle Güney Amerika’da bir sınıf ve toplumsal cinsiyet meselesi haline geldiğini fark ediyorum. Ne demek mi istiyorum? Hadi biraz daha açalım.
Toplumsal Cinsiyet ve Asado
Güney Amerika’da asado, genellikle erkeklerin hazırladığı bir etkinlik olarak kabul edilir. Hatta bu, bazen bir erkek olma simgesi gibi algılanır. Sokakta gördüğüm manzaralar aklıma geliyor; bir grup adam, mangal başında et pişirirken, kadınlar ise genellikle masayı hazırlayan, yemekleri tamamlayan, içkileri dağıtan kişilerdir. Bu görüntü, neredeyse her sosyal etkinlikte karşımıza çıkan, toplumsal cinsiyet rollerinin bir yansımasıdır. Tabii ki, her şeyin sadece bu şekilde olduğunu söylemek doğru olmaz; birçok kadın da bu etkinliklere dahil olur, ancak çoğunlukla asado’nun erkeklerin sahası olarak görüldüğünü gözlemliyorum. Bu, toplumsal normların ve cinsiyet rollerinin nasıl yiyecek ve yemek hazırlığı gibi pratiklerle iç içe geçtiğini gösteriyor.
Bir gün işyerinde sohbet ederken, bir arkadaşımın söyledikleri aklımda kaldı: “Erkekler asado yapmayı sever, çünkü et pişirme sanatını bir tür güç gösterisi olarak algılarlar.” Bu, belki de asado’nun sadece bir yemek değil, aynı zamanda erkekliğin toplumsal bir simgesi haline gelmesinin bir sonucu. Kadınların yemek yapması beklenen rollerinde, et hazırlamak, bir şekilde erkeğin alanı olarak kalıyor. Hatta, bazıları bu durumu, erkeklerin kendilerine özgü yetenekler ve beceriler olarak da tanımlıyor. Ancak bu durumun, zamanla nasıl değişebileceğine dair umut verici işaretler de var.
Çeşitlilik ve Sosyal Adalet: Etin Tüketimi Üzerine Düşünceler
Asado’nun hangi etten yapıldığını düşünürken, farklı toplumsal grupların da et tüketimiyle nasıl ilişkilendiklerini gözlemliyorum. Et tüketimi, ekonomik durumla yakından ilişkilidir. Sığır eti gibi pahalı etlerin tüketimi, daha çok orta ve üst sınıflara hitap ederken, tavuk ve kuzu gibi etler, farklı ekonomik grupların daha rahat erişebileceği seçeneklerdir. Bu da sosyal adalet bağlamında bir farklılık yaratabilir. Özellikle düşük gelirli gruplar, daha pahalı etlerden uzak durmak zorunda kalabilirler, bu da yemek kültürlerinin sınıfsal bir yansıması olarak karşımıza çıkar.
Toplu taşıma sırasında bazen duyduğum sohbetlerden biri, etin ekonomik erişilebilirliği üzerineydi. Bir arkadaşım, asado yapmanın pahalı bir alışkanlık olduğunu, bu yüzden her hafta sonu böyle büyük yemekler yapmanın her aileye uygun olmadığını söyledi. Gerçekten de, etin maliyeti, yemek kültürünü doğrudan etkileyen bir faktör. Buradan, asado’nun daha çok belirli sosyal gruplara ait bir gelenek olarak evrimleştiğini söylemek mümkün. Bu da aslında toplumun genel eşitsizliklerini yansıtan bir gösterge olabilir. Herkesin asado yiyebilmesi, belki de gerçek sosyal adaletin bir parçası olmalı.
Asado’nun Geleceği: Değişen Toplumlar, Değişen Mutfaklar
İstanbul’da yaşıyorum, burada her kültürden insan var ve bu durum yeme içme alışkanlıklarını da şekillendiriyor. Asado gibi bir gelenek, her ne kadar Güney Amerika’ya ait bir kültür olarak kabul edilse de, zamanla globalleşen dünyada farklı kültürlere adapte oluyor. Asado’nun etrafında dönen bu toplumsal cinsiyet ve sınıf farklılıkları, belki de zamanla dönüşecek. Kadınların ve farklı grupların asado’ya katılımının artmasıyla, sadece erkeklerin mangal başında durduğu bir gelenekten, hep birlikte hazırlanan bir sosyal etkinliğe dönüşebilir. Örneğin, ben de birkaç arkadaşımın evinde, hep birlikte yemek yapmanın ve keyifli sohbetler eşliğinde bir arada olmanın, bu tür gelenekleri daha kapsayıcı ve eşitlikçi hale getirebileceğini düşünüyorum.
Sonuç: Asado, Sadece Bir Yemek Değil
Asado, aslında sadece bir yemek değil, toplumsal yapıları ve kimlikleri şekillendiren bir kültürdür. Hangi etten yapıldığı, sadece bir başlangıçtır; asado’nun arkasında, toplumsal cinsiyet rollerinin, sınıfsal farkların ve kültürel çeşitliliğin derin izleri vardır. İstanbul gibi büyük ve kozmopolit bir şehirde, sokakta gözlemlediğim her detay, bu tür geleneklerin nasıl değişebileceğine dair ipuçları veriyor. Asado, bir yandan erkeklik ve güç simgesi olarak kalabilirken, diğer yandan kadınlar ve farklı gruplar için de yeni anlamlar taşımaya başlayabilir. Belki de bu, yemeklerin birleştiği ve toplumların daha eşitlikçi hale geldiği bir geleceğe doğru atılacak adımlardan biri olabilir.